Prostor_66

PROSTOR BANNER

KIŠNI VRTOVI: Klimatski adaptirana, ekološka rješenja za održivo upravljanje atmosferskih voda

Pejzažna arhitektura /

STRATEGIJE UPRAVLJANJA ATMOSFERSKOM VODOM PRIMJENOM KONVENCIONALNIH DRENAŽNIH SISTEMA POSLEDNJIH GODINA SVE VIŠE UPOTPUNJUJU ODRŽIVE METODE UPRAVLJANJA KOJE OPONAŠAJU PRIRODNE PROCESE U CIKLUSU KRUŽENJA VODE. ODRŽIVE METODE PODRAZUMIJEVAJU SVE SISTEME KOJI SU PROJEKTOVANI DA PRIHVATAJU I UMANJE KOLIČINU OTICAJA, UJEDNO UKLANJAJUĆI POLUTANTE KAO ŠTO SU TEŠKI METALI, NUTRITIJENTI, PATOGENI ORGANIZMI I DR.

341 05

U pogledu upravljanja urbanim, atmosferskim vodama, “prilagođavanje” i “rezilijentnost” (otpornost) na tekuće probleme klimatskih promjena kao što su poplave izazvane jakim kišama, degradaciju urbanih tokova, nestašica vode, kao i zagađenje voda opasnim supstancama, zasnivaju se na principu ublažavanja hidrološkog ciklusa u gradovima, uz biološki tretman i zaštitu kvaliteta voda. Održivo upravljanje atmosferskom vodom ne podrazumijeva sakupljanje i kanalisanje kišnog oticaja-atmosferske vode u javni sistem kanalizacije, već podrazumijeva smanjenje oticaja infiltracijom, i/ili tretiranje atmosferske vode filtracijom. Ovaj ekološki pristup upravljanja atmosferskih voda, čiji je cilj što duže i sigurnije zadržavanje oticaja u urbanim sredinama, povezuje urbane hidrološke funkcije sa prirodom i prostornim planiranjem, kako bi pružio prihvatanje početnog oticaja kiše sa kolovoza i drugih nepropusnih površina, na mjestu njegovog nastanka. Ova rješenja odnose se na primjenu zelenih krovova, ozelenjenih depresija, urbanih močvara, infiltracionih kanala, kišnih vrtova i dr. i grupisana su u skladu sa svojim primarnim funkcijama: korišćenje voda, tretman, prihvat vode i infiltracija, prenos i evapotranspiracija.

506 05


Kišni vrt u okviru SW 12th & Montgomery ulice

Ovaj prvi, demonstracioni projekat kišnog vrta za upravljanje atmosferskom vodom u Portlandu implementiran je u okviru rekonstrukcije stambene ulice. Prethodno neiskorišćen prostor između pješačke staze i puta u stambenom bloku, pretvoren je u niz od četiri kišna vrta koji upravljaju vodom sa nepropusne površine ulice i parkinga. Atmosferska voda se u kišne vrtove usmjerava putem otvorenih ivičnjaka, kao i putem slivničke rešetke koja je postavljena od pješačke staze do puta. Vrtovi su dizajnirani da bezbjedno prihvate vodu, i ujedno pruže mogućnost parkiranja i pristupa vozilima.


341 11

341 03

O kišnim vrtovima

Koncept kišnih vrtova kombinuje estetiku sa zadržavanjem i ekološkim tretmanom atmosferske vode

Jedan o najviše primjenjivanih sistema za upravljanje atmosferskom vodom jesu Kišni vrtovi ili biološke retenzije. Ovi sistemi predstavljaju plitke, ozelenjene depresije sa blagim nagibom, projektovane da usvajaju i filtriraju vodu sa asfaltiranih površina i krovova i imaju mogućnost  da se integrišu u različita okruženja. Najčešće se primjenjuju uz ulice i parkinge, kao i u okviru stambenih područja. Prihvatanjem atmosferskih voda za vrijeme intenzivnih padavina i njenom infiltracijom u zemljište putem sistema kao što Kišni vrtovi, smanjuje se oticaj, što doprinosi neutralisanju problema preopterećenja kanalizacione mreže s kojima se mnogi urbani gradovi susreću. Pored toga što pomažu u ublažavanju poplava, kišni vrtovi zadržavaju značajan dio zagađenja iz atmosferske vode. Integracijom kišnih vrtova, na najbolji način koristi se vegetacija za prihvatanje i tretman atmosferskih voda, dok se ujedno obnavljaju zalihe podzemnih voda, ublažava temperatura i poboljšava kvalitet vazduha. Najvažniji tehnički elementi kišnih vrtova jesu visokopropusni materijali kao što su pijesak ili šljunak, organska materija i vegetacija koja preživljava u uslovima povremenog plavljenja. Kišni vrtovi prihvataju atmosfersku vodu koja se potom zadržava na njegovoj površini, što zavisi od brzine infiltracije zemljišta na kome je projektovan, ali taj period ne bi trebalo da traje duže od 24 časa. Ukoliko je zemljište slabijeg infiltracionog kapaciteta, u okviru svog dizajna kišni vrtovi mogu sadržati i podzemne, odvodne cijevi kojima se voda parcijalno prenosi u zemljište, a parcijalno u sistem kanalizacije.

341 07

506 08

Primjeri iz prakse (iz svijeta)

Kišni vrtovi kao komponente  zelenih ulica

U okviru najznačajnijh i najpoznatijih projekata upravljanja atmosferskom vodom u urbanim sredinama primjenom kišnih vrtova, neizostavno je pomenuti grad Portland (SAD), koji se smatra pionirom u primjeni rješenja za upravljanje atmosferskom vodom. Kako bi riješio probleme za periodičnim izlivanjem kanalizacije i zagađenje površinskih voda, grad je početkom 90-ih godina kroz projekat “Od sive do zelene”, pokrenuo inicijativu za početak primjene ekoloških rješenja koja promovišu prirodu, štite je i obnavljaju. Primjenom ovih rješenja urbani pejzaž grada Portlanda transformisan je u ekološke oaze sa višestrukim benefitom, kao što su poboljšanje kvaliteta vode, vazduha i mikroklime grada, ističući sve važne uloge zelenila, koje više nije samo ãukrasni” element. Prvi projekti implementacije urbanih kišnih vrtova obuhvatili su rekonstrukcije postojeće ulične mreže i ostalih djelova grada gdje su već prisutni strukturni elementi pejzaža (zelene trake, ostrva itd). Ulice koje kombinuju primjenu nekih od ekoloških rješenja za upravljanje vodama u Portlandu, nazivaju se “zelene ulice”,”kompletne ulice” ili “održive ulice”.

341 08

Primjer ovako projektovanog vrta možemo vidjeti i u Novom Sadu kao dio privatnih zona- dvorišta. Za njegov dizajn bila je zadužena Amela Greksa koja je master inženjer pejzažne arhitekture i student doktorant na univerzitetu u Novom Sadu, Poljoprivredni fakultet. Bavi se istraživanjem i projektovanjem kišnih vrtova. Autor je nekoliko pionirskih projekata kišnih vrtova, kao i naučnih radova na temu njihove primjene. Njen praktični i naučni rad usmjerila je ka istraživanju o mogućnosti njihove primjene kao integrisanih sistema sa istraživačkog, projektantskog i izvođačkog domena, kako bi podstakla njihovo integrisanje i predstavila ih kao klimatski adaptirana rješenjа.

506 03

Kišni vrtovi projektovani su kao model održivog upravljanja atmosferskom vodom u okviru privatnih, stambenih zona. Kišni vrtovi izvedeni su u blagoj depresiji koja služi za vidno održavanje atmosferskih voda koje se za vrijeme padavina slivaju sa oluka stambenih objekata. Centralnu komponentu kišnih vrtova čini površina za skladištenje, odnosno zona za retenciju vode. U svom najširem dijelu kišni vrtovi su dimenzije oko 4m, dok se dubina kišnih vrtova kreće od 40-60 cm. Veličina, oblik i dubina vrtova su pažljivo konstruisani i prilagođeni postojećim uslovima zemljišta kao i ukupnim očekivanim količinama padavina na godišnjem nivou. Vrtovi uspješno rješavaju oticaj vode sa krovova, koja se privremeno skladišti u zoni za retenciju dok se u potpunosti ne infiltrira u zemlju. Dok se voda skladišti u zoni retencije, čestice zagađujućih materija se zadržavaju, čime se poboljšava njihov kvalitet. Pored vegetacije, kišni vrtovi oplemenjeni su dekoracijom od kamena i posuti malčom po njihovoj površini.


Projekt NE Siskiyou Green Street

Jedan dio postojećeg parkinga zamijenjen je produžecima ivičnjaka, kao tipom kišnih vrtova koji su prvi put našli primjenu upravo u okviru ovog projekta. Kišni vrtovi postavljeni su paralelno sa obje strane ulice kako bi tretirali vodu sa nepropusne površine koju čini površina ulice NE Siskiyou i jedan dio površine okolnih ulica koje doprinose oticaju. Atmosferska voda se kroz 50 cm široke otvore ivičnjaka usmjerava u kišne vrtove, a zatim prenosi dalje cijelom dužinom vrta preko poprečnih zaštitnih brana od kamenja.


IMG 7038

IMG 7037

 

 LOGO WHITE

Časopis za Arhitekturu, građevinarstvo, enterijer. dizajn i ličnosti.

Kontakt


Tel: +382 (0) 20 653 271

Tel: +382 (0) 69 429 375

Tel: +382 (0) 67 210 904

E-mail: casopisprostor@gmail.com

Podgorica

 

Časopis Prostor u inboxu

PRIJAVA ZA NEWSLETTER:

We do not spam!